Pielęgnacja lnu

Pielęgnacja wyrobów z lnu polega na utrzymaniu ich w stanie nadającym się do jak najdłuższego użycia oraz zachowania ich estetycznego wyglądu.
Podczas pielęgnacji ważne są 4 czynniki: temperatura, czas, środek piorący i czynnik mechaniczny.

Pielęgnacja lnów obejmuje: pranie, suszenie i prasowanie.

PRANIE
Pranie lnów składa się z następujących czynności:
1. namoczenie
2. pranie właściwe
3. płukanie
4. wirowanie
5. krochmalenie (opcjonalnie).

Namoczenie w przypadku tkanin naturalnych daje bardzo korzystne efekty, z uwagi na to, że "przygotowuje" lnianą rzecz do właściwego prania, wstępnie "rozmiękcza" brud. Podczas namaczania nie ma potrzeby użycia wysokich temperatur i silnych środków piorących. Korzystne efekty osiąga się po około 1-2 godzinach.

Pranie właściwe dla lnów nie powinno przekraczać typowego cyklu i powinno być ustawione na najniższe możliwe obroty. W przypadku prania ręcznego nie należy lnu intensywnie trzeć ani wykręcać. Na koniec prania należy lnianą rzecz delikatnie odcisnąć z wody.
W przypadku rzeczy z delikatnych lnów (cienkie koszulówki, siatki lniane, rzeczy z aplikacjami, koronkami i innymi ozdobami), zdecydowanie zalecane jest pranie ręczne, również ono zalecane jest w przypadku odświeżania rzeczy lnianych, które uległy tylko lekkiemu zabrudzeniu, np. lekkie zakurzenie.
Do prania większości lnów zalecane są łagodne środki piorące.
Proszki do prania zawierające wybielacze i rozjaśniacze optyczne nadają się tylko do prania lnów białych. Wszystkie lny kolorowe należy prać w środkach przeznaczonych do kolorów, o łagodnym działaniu. Delikatne środki piorące uzyskują pełną zdolność do prania już w niskich temperaturach, co ma istotne znaczenie, ponieważ współczesne lny nie wymagają wysokich temperatur prania.
Producenci lnów praktycznie dla większości swojej produkcji zalecają temperaturę prania 40 st. C.
Tylko przy nielicznych białych lnach, głównie obrusowych zalecana jest temperatura prania 95 st. C., natomiast już przy lnach białych, ale przeznaczonych na odzież, tzw. koszulówkach, temperatura prania według zaleceń producentów nie powinna przekracza 40 st c.
Żadna fabryka nie zaleca gotowania lnów i wyrobów lnianych, współcześnie produkowane lny nie wymagają tego typu zabiegów.

Płukanie: zaleca się powtórzyć czynność 2-3 krotne. W dalszym ciągu zalecane jest dodanie do ostatniego płukania odrobiny octu, który zapobiega wytracaniu koloru i zmiękcza wodę. Po ostatnim płukaniu rzecz należy ponownie odcisnąć z wody i rozwiesić ociekającą. Kiedy rzecz odcieknie z wody można ponownie ją strzepnąć i rozwiesić nadając jej właściwą formę.

Wirowanie: najbardziej niszczącym czynnikiem dla lnów jest mechaniczne wirowanie w pralkach przy bardzo wysokich obrotach. Wpływa ono na powstawanie trwałych zagniotów na tkaninie, przyczynia się do szybszego ścieńczenia włókien, może miejscowo odbarwić (w miejscu wielokrotnego tarcia o ściany bębna), często przyczynia się do trwałego skurczenia rzeczy lnianej. Dlatego też zdecydowanie zaleca się ograniczyć wirowanie w pralce do minimum, lub nawet z niego zrezygnować, a przy praniu ręcznym odciskanie z wody, a nie wykręcanie rzeczy lnianej.

Krochmalenie zależy od indywidualnych preferencji użytkownika. Nadal wiele osób krochmali obrusy, pozostałą lnianą konfekcję stołową,  pościel. Najrzadziej użytkownicy krochmalą odzież lnianą.
Krochmalenie rzeczy lnianych ma za zadanie zapobiegać ewentualnym plamom. Krochmal utrudnia przenikanie cieczy czy innej plamy do włókien, przy czym nie zapobiega temu całkowicie. Dodatkowo powłoka z krochmalu utrudnia rozmnażanie się bakterii i roztoczy. Nadal popularnym sposobem krochmalenia jest użycie mączki ziemniaczanej, niemniej na rynku jest duży wybór gotowych krochmali łatwych do szybkiego przygotowania.

SUSZENIE
Suszenie rzeczy z lnu powinno odbywać się w możliwie spokojnych warunkach. Nie zaleca się suszenia lnów na "pełnym" słońcu, bądź na wietrze. Len, jak większość tkanin źle "znosi" wszelkie ekstremalne warunki, które pozornie mogą przyspieszyć schnięcie po praniu, ale przy okazji mogą przyczynić się do niszczenia włókien, blaknięcia i tworzenia trwałych zagnieceń. Równie niekorzystne jest działanie suszenia mechanicznego, gdzie dodatkowo ściany bębna pralki powodują wielokrotne tarcie tkaniny. Wirowanie, z funkcją suszenia w pralkach, powinno odbywać się tylko przy wykorzystaniu najniższych możliwych obrotów urządzenia.

PRASOWANIE
Najlepiej i najefektywniej prasuje się len lekko wilgotny (niedoschnięty), lub uprzednio spryskany wodą. Wskazane jest, aby przed prasowaniem daną rzecz lekko ponaciągać we wszystkich kierunkach. Nici tkaniny po praniu i wyschnięciu "zlepiają" się między sobą (nie jest to sfilcowanie), lekkie rozciąganie pozwala "rozkleić" nici splotu. Temperatura prasowania zalecana przez większość producentów tkaniny to 200 st. C.
W przypadku rzeczy z lnów ozdobionych wszelkiego rodzaju aplikacjami, koronkami itp., należy prasować je przez szmatkę i zacząć od niższej temperatury, w celu sprawdzenia reakcji ozdób na prasowanie.
Wielu użytkowników lnu, nie prasuje tkaniny w ogóle i jest to, podobnie jak w przypadku krochmalenia indywidualne podejście użytkownika, nie mające wpływu na walory lnu.
Len wyprasowany czy niewyprasowany jest zawsze piękny, szlachetny i co najważniejsze niezależnie od prasowania zachowuje swoje korzystne oddziaływanie.

Powyższe uwagi dotyczące pielęgnacji lnu, to efekt naszego kilkuletniego doświadczenia z tkaniną. Sprzedajemy len i gotowe rzeczy z lnu, ale same też lnu używamy (w rzeczach dla domu i odzieży), a użytkowanie jest najlepszą praktyką, która pokazuje jak dana rzecz - a w tym przypadku len, reaguje na obchodzenie się z nim.
W procesie nawet najmniejszej produkcji - w tym również naszej, wykonuje się proste testy oceniające zachowanie tkaniny przed krojeniem i szyciem na małej próbie, szczególnie pod kątem działania wody i środków piorących oraz wysokiej temperatury podczas prasowania żelazkiem parowym. Te proste testy stosunkowo bezbłędnie są w stanie ocenić kurczliwość lnu i ewentualne odbarwianie. Z reguły testy te wypadają pozytywnie, tzn. tkanina nie odbarwia się i nie ulega nadmiernej kurczliwości. Jednakże w warunkach indywidualnych, mając już do dyspozycji kupon lnu czy gotową rzecz, ważne jest aby pielęgnację przetestować na małym fragmencie tkaniny czy fragmencie rzeczy lnianej i zachować ostrożność (z temperaturą żelazka, środkiem piorącym itp).

Przeważająca większość oferowanych przez nas tkanin lnianych jest "dekatyzowana" fabrycznie (poddana min. obróbce wodnej), co zapobiega kurczliwości, niemniej każda fabryka zastrzega możliwość zbiegnięcia się tkaniny lnianej na poziomie 1-3%.
Przed krojeniem tkaniny lnianej, wystarczającym sposobem na wyeliminowanie ewentualnego zbiegania się tkaniny jest przeprasowanie kuponu żelazkiem parowym, tym samym nie ma potrzeby prania lnu przed krojeniem i szyciem, które jest w tym wypadku bardziej uciążliwe i dodatkowo wypłukuje apreturę fabryczną, która ułatwia krojenie i szycie.